İş kazası tazminatı, TBK m.49 vd. ve 5510 s. Kanun kapsamında işçinin (veya ölüm hâlinde yakınlarının) işverene karşı açtığı maddi/manevi zarar giderim davasıdır. Trafik kazası tazminatından farkı; muhatabın sigorta şirketi değil doğrudan işveren olmasıdır.
İş kazası tazminatı nedir?
5510 s. K. m.13 uyarınca iş kazası; sigortalıyı hemen veya sonradan bedence ya da ruhça arızaya uğratan olaydır. İş kazası tespit edildiğinde işçi iki ayrı kanaldan talepte bulunabilir:
- SGK'ya karşı: Gelir bağlanması, geçici iş göremezlik ödeneği, tedavi gideri.
- İşverene karşı: SGK'nın karşılamadığı zararlar + tazminat davası.
Bilgi: İş kazası tazminatı için önce iş kazası tespit davası veya SGK'nın iş kazası kabulü gerekir. Aksi hâlde tazminat davası reddedilir.
Talep kalemleri
| Kalem | Hâl | Talep sahibi | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Sürekli iş göremezlik | Yaralanma / maluliyet | İşçi | TBK m.54 |
| Geçici iş göremezlik | İyileşme dönemi | İşçi | TBK m.54/2 |
| Bakıcı gideri / tedavi | Yaralanma | İşçi | TBK m.54 |
| Destekten yoksun kalma | Ölüm | Yakınlar | TBK m.53/3 |
| Cenaze ve defin masrafı | Ölüm | Mirasçılar | TBK m.53/1 |
| Manevi tazminat | Yaralanma / ölüm | İşçi / yakınları | TBK m.56 |
Kusur ve sorumluluk
İşveren sorumluluğu üç temele dayanır:
- TBK m.49 — Kusur sorumluluğu: İşverenin işçiyi koruma yükümlülüğünü ihlal etmesi.
- TBK m.66 — Adam çalıştıranın sorumluluğu: İşçinin işini görürken üçüncü kişiye zarar vermesi hâlinde.
- 6331 s. İSG Kanunu: İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğü.
Kusur oranı, iş kazası tespit davası veya tazminat davası içinde bilirkişi raporuyla belirlenir. İşçinin müterafik kusuru da indirim sebebidir.
SGK ve İPSD mahsubu
5510 s. K. m.21 uyarınca, işveren SGK'nın işçiye ödediği geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm aylığı oranında sorumluluktan kurtulur. Bu tutar peşin sermaye değeri (İPSD) üzerinden hesaplanır ve tazminattan mahsup edilir.
Bu mahsup, iş kazası tazminatının trafik kazası tazminatından en önemli farkıdır ve hesabın doğruluğunu doğrudan etkiler.
Ağır ihmal istisnası
5510 s. K. m.21/son uyarınca işverenin ağır ihmali varsa, SGK peşin sermaye mahsubu uygulanmaz. Yani işveren, SGK'nın ödediği tutarı mahsup edemez ve tazminatın tamamından sorumlu olur.
Dikkat: Ağır ihmal tespiti, dosyanın kaderini belirler. İş güvenliği uzmanı raporu, tanık beyanları, İSG kurul kararları ve denetim kayıtları bu noktada kritiktir.
Zamanaşımı
TBK m.72 uyarınca: zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl. İş kazası aynı zamanda taksirle yaralama/öldürme suçu oluşturuyorsa ceza zamanaşımı (uzamış) uygulanır ve 15 yıla kadar çıkabilir.
Alt konular
Sıkça sorulan sorular
İş kazası tazminatı kime karşı açılır?
İşverene karşı açılır. İşveren, SGK'nın ödediği peşin sermaye değeri oranında sorumluluktan kurtulur.
İş kazası tespit davası şart mı?
Evet, kural olarak gereklidir. SGK iş kazası kabulü yoksa tazminat davası reddedilir.
SGK peşin sermaye değeri (İPSD) nasıl mahsup edilir?
5510 s. K. m.21 uyarınca tazminattan düşülür. Ancak işverenin ağır ihmali varsa mahsup uygulanmaz.
Ağır ihmal ne anlama gelir?
İşverenin basit bir tedbirle önlenebilecek tehlikeyi önlememesi. Ağır ihmal tespit edilirse işverenin sorumluluğu tam olarak devam eder.
Zamanaşımı süresi ne kadar?
TBK m.72: 2/10 yıl. Fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı uygulanır (15 yıla kadar).
İş kazası dosyanızı inceleyelim
Aktüerya + İSG uzmanı iş birliğiyle ön rapor, 24 saat içinde.
Fiyatları gör → İletişime geç