Sözlük | Hukuk ve Tazminat Terimleri

Terim	Açıklama
Kıdem tazminatı	Aynı işverende en az 1 yıl çalışan işçinin kanunda öngörülen fesih hâllerinde hak kazandığı tazminat.
İhbar tazminatı	İş sözleşmesini ihbar öneli tanımadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği tazminat.
Fazla mesai	Haftalık 45 saati aşan çalışma. Normal saat ücretinin %50 zamlı ödenir.
UBGT	Ulusal Bayram ve Genel Tatil. Bu günlerde çalışma %100 zamlı ücrete tabidir.
Giydirilmiş brüt ücret	İşçinin brüt ücretine düzenli ek menfaatlerin (yol, yemek, ikramiye) eklenmesiyle bulunan ücret.
Tavan	Kıdem tazminatı için her yıl Ocak ve Temmuz'da güncellenen üst sınır.
Müterafik kusur	İşçinin kendi kusuruyla zarara katkıda bulunması; tazminattan indirim sebebi.
İş kazası	5510 s. K. m.13 uyarınca sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan olay.
İPSD	İş Göremezlik Peşin Sermaye Değeri. SGK'nın ödediği gelirin aktüerya yöntemiyle bugünkü değeri.
Haklı fesih	Kanunda öngörülen sebeplere dayanarak iş sözleşmesinin derhal sona erdirilmesi.

> TRAFİK HUKUKU

Trafik Hukuku Terimleri

Terim	Açıklama
ZMSS	Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası. Motorlu araç sahiplerinin yaptırmak zorunda olduğu sigorta.
Araç değer kaybı	Kaza sonrası onarılan aracın ikinci el piyasasında uğradığı değer düşüklüğü.
Rayiç değer	Aracın kaza anındaki piyasa değeri. AYM 2022/167 kararı sonrası hesaplamanın temeli.
Destekten yoksun kalma	Ölüm hâlinde, ölenin yardımından yararlanan kişilerin uğradığı zarar (TBK m.53/3).
Sürekli iş göremezlik	Kalıcı maluliyet oranı üzerinden hesaplanan maddi tazminat.
Geçici iş göremezlik	İyileşme dönemindeki gelir kaybı (TBK m.54/2).
Sigorta Tahkim Komisyonu	Sigorta uyuşmazlıklarının hızlı çözümü için kurulmuş tahkim organı.
Güvence Hesabı	Sigortasız veya tespit edilemeyen araçların verdiği zararları karşılayan fon.
Pert araç	Onarımı ekonomik olmayan veya tamamen kullanılamaz hâle gelen araç.
Sovtaj	Pert aracın hurda değeri.

> CEZA HUKUKU

Ceza İnfaz Terimleri

Terim	Açıklama
Müddetname	Hükümlünün infaz sürecindeki tüm kritik tarihleri gösteren resmî belge.
Koşullu salıverilme	Cezanın 3/4'ü (veya 2/3'ü) infaz edildikten sonra toplum içinde denetim altında kalma.
Denetimli serbestlik	Koşullu salıverilme tarihine kadar olan sürenin 1 yıla kadar olan kısmının cezaevi dışında geçirilmesi.
Açık cezaevi	Güvenlik seviyesi düşük, gündüz dışarıda çalışmaya izin verilen infaz kurumu.
İyi hâl	Hükümlünün infaz kurumundaki davranışlarının olumlu olması; koşullu salıverilmenin şartı.
Tutukluluk mahsubu	Hüküm öncesi tutuklulukta geçen sürenin cezadan düşülmesi.
İnfaz hâkimliği	İnfaz süreciyle ilgili uyuşmazlıkları çözen yargı organı.
Uzamış ceza zamanaşımı	Suçun niteliğine göre 15 yıla kadar uzayabilen ceza zamanaşımı süresi.
Mükerrer suç	Aynı kişinin belirli süre içinde yeniden suç işlemesi; infaz rejimini etkiler.
Şartla tahliye	Koşullu salıverilmenin halk arasındaki yaygın adı.

> AKTÜERYA

Aktüerya Terimleri

Terim	Açıklama
Yaşam tablosu	Belirli bir ülke nüfusunun yaşam sürelerini istatistiksel olarak gösteren tablo.
TRH-2010	Türkiye'de tazminat hesaplamalarında kullanılan güncel yaşam tablosu.
PMF 1931	Eski yaşam tablosu; hâlâ bazı hesaplamalarda kullanılabilir.
Peşin sermaye değeri	Gelecekte ödenecek gelirin bugünkü değere indirgenmesiyle bulunan tutar.
Destek oranı	Ölen kişinin gelirinden hak sahiplerine ayırdığı varsayılan pay (%).
Evlenme ihtimali	Genç ve çocuksuz eşin yeniden evlenme olasılığı; destek süresini kısaltır.
Progresif rant	Gelirin zaman içinde artacağı varsayımıyla yapılan aktüerya hesabı.
Teknik faiz	Aktüerya hesaplarında kullanılan faiz oranı (uygulamada %1,8).
Maluliyet oranı	Kaza sonrası kişinin çalışma gücündeki kayıp oranı (%).
Bakiye ömür	Kişinin yaşam tablosuna göre beklenen kalan ömrü.

> GENEL

Genel Hukuk Terimleri

Terim	Açıklama
Zamanaşımı	Hakkın kullanılabileceği yasal süre. Süre geçince hak düşer.
TBK	Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun).
HMK	Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 sayılı Kanun).
KTK	Karayolları Trafik Kanunu (2918 sayılı Kanun).
İİK	İcra ve İflas Kanunu (2004 sayılı Kanun).
Yargıtay	Türkiye'nin en üst temyiz mahkemesi.
AYM	Anayasa Mahkemesi.
Bilirkişi	Mahkemenin uzmanlık gerektiren konularda görüşüne başvurduğu uzman.
HMK m.293	Tarafların uzmanından bilimsel mütalaa alma hakkı.
Temyiz	İlk derece mahkemesi kararının üst mahkemece incelenmesi.
İstinaf	İlk derece mahkemesi kararının Bölge Adliye Mahkemesi'nce incelenmesi.
Faiz	Alacağın gecikmesi nedeniyle eklenen yasal veya ticari faiz.

> MUNZAM ZARAR

Munzam Zarar Terimleri

Terim	Açıklama
Munzam zarar	TBK m.122 kapsamında, alacaklının temerrüt faizini aşan zararı.
TBK m.122	Munzam zararı düzenleyen kanun maddesi. Kusursuzluk karinesi içerir.
Temerrüt faizi	Borçlunun temerrüde düşmesiyle kendiliğinden işleyen yasal faiz.
Temerrüt	Borçlunun, borcunu ödeme zamanını geçirmesi.
Kusursuzluk karinesi	Borçlunun kusuru olmadığını ispatlamadıkça sorumlu sayılması (TBK m.122).
Alternatif getiri	Alacaklının aynı dönemde elde edebileceği getiri (mevduat faizi, DİBS vb.).
Avans faizi	Ticari işlemlerde uygulanan, TCMB tarafından belirlenen faiz oranı.
TCMB	Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Faiz ve kur verilerinin kaynağı.
BDDK	Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu. Bankacılık sektörü verilerinin kaynağı.
TTK m.1530	Ticari işlemlerde gecikme faizi ve munzam zarar talebini düzenleyen madde.
İhtar	Borçluya yapılan yazılı bildirim. Temerrüt tarihinin belirlenmesinde kullanılır.
Satın alma gücü kaybı	Enflasyon nedeniyle alacağın reel değerinin düşmesi.
Reel faiz	Nominal faizden enflasyonun arındırılmasıyla bulunan faiz.

> MUNZAM ZARAR

Munzam Zarar Terimleri

Terim	Açıklama
Munzam zarar	TBK m.122 kapsamında, alacaklının temerrüt faizini aşan zararı.
TBK m.122	Munzam zararı düzenleyen kanun maddesi. Kusursuzluk karinesi içerir.
Temerrüt faizi	Borçlunun temerrüde düşmesiyle kendiliğinden işleyen yasal faiz.
Temerrüt	Borçlunun, borcunu ödeme zamanını geçirmesi.
Kusursuzluk karinesi	Borçlunun kusuru olmadığını ispatlamadıkça sorumlu sayılması (TBK m.122).
Alternatif getiri	Alacaklının aynı dönemde elde edebileceği getiri (mevduat faizi, DİBS vb.).
Avans faizi	Ticari işlemlerde uygulanan, TCMB tarafından belirlenen faiz oranı.
TCMB	Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Faiz ve kur verilerinin kaynağı.
BDDK	Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu. Bankacılık sektörü verilerinin kaynağı.
TTK m.1530	Ticari işlemlerde gecikme faizi ve munzam zarar talebini düzenleyen madde.
İhtar	Borçluya yapılan yazılı bildirim. Temerrüt tarihinin belirlenmesinde kullanılır.
Satın alma gücü kaybı	Enflasyon nedeniyle alacağın reel değerinin düşmesi.
Reel faiz	Nominal faizden enflasyonun arındırılmasıyla bulunan faiz.

Sözlük Hakkında

Bu sözlük, Tazminat.com'un bilirkişi ve avukat iş ortakları tarafından hazırlanmaktadır. Terimler, ilgili mevzuata ve Yargıtay içtihatlarına uygun olarak açıklanmıştır. Şu anda 50+ terim yayında olup, sözlüğümüz 200+ terime genişletilecektir.