İPSD (İş Göremezlik Peşin Sermaye Değeri), SGK'nın iş kazası sonrası işçiye bağladığı sürekli iş göremezlik geliri veya hak sahiplerine bağladığı ölüm aylığının, aktüerya yöntemiyle bugünkü değeridir. İşveren bu tutar oranında sorumluluktan kurtulur.
İPSD nedir?
5510 s. K. m.21 uyarınca işveren, SGK'nın işçiye veya hak sahiplerine yaptığı yardımlar oranında sorumluluktan kurtulur. Bu yardımlar:
- Geçici iş göremezlik ödeneği
- Sürekli iş göremezlik geliri (işçi için)
- Ölüm aylığı (hak sahipleri için)
- Cenaze ödeneği
Bu tutarlar, kaza tarihine göre güncel peşin sermaye tablosu üzerinden hesaplanarak tazminattan indirilir.
Mahsup nasıl yapılır?
- SGK'dan peşin sermaye değeri yazısı alınır.
- Kaza tarihine göre güncel peşin sermaye tablosu uygulanır.
- Ağır ihmal yoksa hesaplanan tutar brüt tazminattan indirilir.
- Sonuç, işverenden talep edilecek net tutardır.
Bilgi: SGK'nın ödediği tutarların güncel değeri kullanılmalıdır. Eski tarihli SGK yazıları Yargıtay denetiminden geçmez ve bozma sebebidir.
Ağır ihmal istisnası
5510 s. K. m.21/son uyarınca işverenin ağır ihmali varsa, mahsup uygulanmaz. Ağır ihmal tipik örnekleri:
- İSG önlemlerinin hiç alınmaması
- Kişisel koruyucu donanım sağlanmaması
- İşçiye güvenli çalışma eğitimi verilmemesi
- İSG uzmanı istihdam edilmemesi
- Denetim ve kontrol mekanizmasının kurulmaması
- Bilinen bir tehlikeye rağmen üretimin sürdürülmesi
Dikkat: Ağır ihmal tespiti, dosyanın kaderini belirler. İSG uzmanı raporu, İSG kurul kararları, denetim kayıtları, tanık beyanları bu noktada kritiktir. Bu tespit yapılırsa tazminat ciddi oranda artar.
Mahsup kapsamı
İPSD mahsubu sadece maddi tazminattan yapılır. Manevi tazminattan mahsup yapılmaz. Ayrıca:
| Kalem | İPSD Mahsubu |
|---|---|
| Sürekli iş göremezlik (maddi) | ✅ Mahsup edilir |
| Geçici iş göremezlik (maddi) | ✅ Mahsup edilir |
| Bakıcı gideri (maddi) | ❌ Mahsup edilmez |
| Destekten yoksun kalma (maddi) | ✅ Mahsup edilir |
| Manevi tazminat | ❌ Mahsup edilmez |
Örnek hesap
İPSD mahsubu — örnek
| Brüt sürekli iş göremezlik tazminatı | 1.800.000 ₺ |
| SGK peşin sermaye değeri (İPSD) | −360.000 ₺ |
| Ağır ihmal tespiti | Yok |
| İşverenden talep edilecek | 1.440.000 ₺ |
Ağır ihmal tespit edilseydi mahsup uygulanmaz ve talep 1.800.000 ₺ olurdu.
Sıkça sorulan sorular
İPSD nedir?
SGK'nın işçiye veya hak sahiplerine bağladığı gelirin peşin sermaye değeridir.
Hangi durumlarda mahsup edilir?
İşverenin kusurlu olduğu ve SGK'nın gelir/aylık bağladığı tüm hâllerde. Ağır ihmal varsa mahsup uygulanmaz.
Ağır ihmal nasıl tespit edilir?
İSG önlemlerinin alınmaması gibi basit tedbirle önlenebilecek tehlikelerin önlenmemesi. İSG uzmanı raporu ve bilirkişi değerlendirmesiyle.
Manevi tazminattan mahsup yapılır mı?
Hayır. İPSD sadece maddi tazminattan mahsup edilir.
SGK yazısı olmadan mahsup yapılabilir mi?
Kural olarak hayır; SGK yazısı gerekir. Mahkeme gerekirse SGK'dan yazı ister.
İlgili konular
İPSD mahsubu ve ağır ihmal analizi yapalım
Dosyanızdaki ağır ihmal delillerini değerlendirip net tutarı hesaplayalım.
Fiyatları gör → İletişime geç